Dzieje kapitalizmu - Jakub Wozinski

Książka ta została zatytułowana Dzieje kapitalizmu, a jej podstawowym zadaniem jest nie tylko przedstawienie głównych wydarzeń opisujących historię tego właśnie systemu społecznego, lecz także refleksja na temat tego, czym w swej istocie jest kapitalizm. Rzeczą absolutnie zdumiewającą jest bowiem fakt, że do tej pory nie udało się w sposób rozstrzygający ustalić ani początków czasowych tego systemu, ani też ścisłego znaczenia kapitalizmu jako pojęcia. Tak naprawdę w literaturze funkcjonuje wiele różnych interpretacji kapitalizmu, które niekiedy są ze sobą skrajnie sprzeczne. Kapitalizm bywa wychwalany jako najlepszy i jedyny uczciwy system społeczny, ale często uważa się go też za sprawcę wszelkiego zła – wszystkie te opinie są niestety wypowiadane w kontekście braku jasno wyrażonych definicji. Pragnę zapewnić Czytelnika, że tego błędu nie popełnię, i zanim przejdę do przedstawienia dziejów kapitalizmu najpierw wyjaśnię, co przez niego rozumiem.

Czytelnik, który zapoznał się już z moją Historią pisaną pieniądzem, może potraktować niniejszą książkę jako pogłębione i rozbudowane uzupełnienie ujęcia, które przedstawiłem w tamtej pracy. O ile jednak dotyczyła ona Polski, to w Dziejach kapitalizmu podejmuję się przedstawienia historii całego zachodniego świata nie tylko z perspektywy pieniądza, ale też sfery finansów. Zadanie, które sobie postawiłem, jest więc ambitniejsze, a jego realizację umożliwiła mi praca nad wieloma tekstami publicystycznymi, które napisałem w ciągu ostatnich lat. Napisanie tej książki było moim marzeniem już od dłuższego czasu i ogromnie się cieszę, że wreszcie, po wielu miesiącach czasochłonnych badań, udało się sfinalizować projekt kompleksowego przedstawienia dziejów kapitalizmu w sposób – jak sądzę – przystępny i zrozumiały nawet dla Czytelnika nieobeznanego w temacie.

W tym miejscu pragnę także wyjaśnić, że pisanie książki o charakterze historycznym, a w szczególności takiej, która obejmuje okres ponad tysiąca lat, wymaga od autora wielu trudnych wyborów oraz operowania skrótami myślowymi. Spośród tysięcy wydarzeń i osób, które w tym czasie pojawiły się na świecie, trzeba wybrać te zjawiska, które uważa się za kluczowe. Dotyczy to szczególnie takich obszarów jak gospodarka i finanse, w których ustalenie związków przyczynowo-skutkowych bywa niekiedy ogromnie zawiłe. Nie roszczę więc sobie pretensji do podania pełnego wyjaśnienia wszystkich wydarzeń w historii kapitalizmu, gdyż wykonanie takiego zadania uważam za niemożliwe. Wykonalne jest natomiast skupienie uwagi na istotnych momentach dziejów w celu ukazania działania najważniejszych mechanizmów rządzących obecnym systemem finansowym i społecznym.

Nie byłbym także szczery z Czytelnikiem, gdybym nie przyznał się do jeszcze jednej, bardzo ważnej przyczyny napisania tej książki. Otóż najsłynniejszym żyjącym obecnie historykiem świata finansów jest Szkot Niall Ferguson. W 2004 roku tygodnik „Time” zaliczył go do grona stu najbardziej wpływowych osób na świecie. Jego twarz w Wielkiej Brytanii jest rozpoznawana nawet przez zwykłych ludzi, przede wszystkim za sprawą nakręconego z jego udziałem serialu popularnonaukowego noszącego tytuł The Ascent of Money: The Financial History of the World (Potęga pieniądza. Finansowa historia świata), który cieszył się sporą popularnością. Ferguson jest ceniony nie tylko przez telewidzów i czytelników, lecz także przez polityków i finansistów, którzy regularnie zapraszają go na spotkania na najwyższym szczeblu, m.in. grupy państw G-8, forum ekonomicznego w Davos czy też grupy Bilderberg. Jego sława jako historyka gospodarki i finansów dotarła także do Polski, gdzie od kilku lat systematycznie, co roku pojawiają się tłumaczenia jego kolejnych książek.

Fragmenty Wstępu