Wobec odmienności. Obłęd w średniowieczu - Robert Kościelny

Książka przeciwstawia się utartym schematom (tak dziś modna walka z krzywdzącymi stereotypami), w świetle których w wiekach średnich lekarstwem na szaleństwo były egzorcyzmy, to w tym lepszym przypadku; bo w tym gorszym, czyli gdy egzorcyzmy nie pomogły i podmiot obrzędu nadal wykazywał odstępstwa od normy - zakuwanie nieszczęśnika w łańcuchy lub posłanie na stos, jako „zatwardziałego wariata”, zapewne.

Wyjaśnia, że w świecie średniowiecznej medycyny akademickiej choroba psychiczna traktowana była jako problem biologiczny (starożytna teoria czterech humorów), a nie teologiczny, a tym bardziej – demonologiczny. Obłąkany był człowiekiem chorym, którego należało leczyć driakwiami doczesnymi. Co nie oznaczało, że nie można się było modlić o jego uzdrowienie. Tak też patrzyły na problem, w swojej masie, społeczeństwa. Choć tu nie brakowało również niezrozumienia.

Błędne pojmowanie podejścia ludzi średniowiecza do interesującego nas problemu wynika bezpośrednio z ze wszech miar fałszywego obrazu średniowiecza jako epoki stosów, polowań na czarownice i wszechwładnego zabobonu. Urojenie to, mimo coraz częstszych prób mediewistów, aby „odpowiednie dać rzeczy słowo”, nadal trzyma się mocno, zwłaszcza w powszechnej świadomości. Tak z powodu umysłowego lenistwa coraz bardziej ogarniającego współczesnych, oszołamianych kulturą obrazkową, jak z tej przyczyny, że ośrodkom opiniotwórczym nie zależy na zwalczaniu starych urojeń. Przeciwnie - pielęgnują je i dorzucają nowe, współczesne (np. „genderyzm”).

Robert Kościelny ur. 1962 w Szczecinie. Historyk, publicysta „Warszawskiej Gazety”, autor książek i artykułów. Oprócz publikacji w czasopismach specjalistycznych (m.in. Kwartalnik Historyczny, Barok, Przegląd Humanistyczny), zamieszczał teksty w prasie popularnonaukowej: „Wiedza i Życie”, „Focus-Historia”, „National Geographic”, „Zakazana Historia”, „WPiS”. Autor książek historycznych (m.in. Rzeczpospolita Oskarżanych Narodów, 2003 Wydawnictwo US; Przedmurze chrześcijaństwa, 2013 Biały Kruk) i publicystycznych ( m.in. Śmierć Prometeusza, albo lewą marsz, 2019 Prohibita). Ostatnio opublikował powieść „Z ciemnego lasu” (Metasfora 2023)