Separatyzm Żydów i jego źródła – Roman Dmowski

„Program asymilacji żydów zjawił się u nas dopiero w XIX stuleciu, sama asymilacja wszakże na pewną, niewielką skalę zaczęła się o wiele wcześniej, za czasów Rzeczypospolitej. Odbywała się ona wówczas na drodze odpadania jednostek żydowskich od mozaizmu i wsiąkania ich w katolickie społeczeństwo polskie, w jego warstwę szlachecką i mieszczańską. Chwilowo, w drugiej połowie XVIII stulecia, proces ten wzrósł nagle na skutek ruchu frankistów. Był to wszakże tylko cząstkowy prozelityzm, który w niczym nie zmienił fizjognomii ogółu ludności żydowskiej w naszym kraju. Po rozbiorach żydzi w dalszym ciągu stanowią zamknięte środowisko, odgrodzone przez swą wyłączność religijną od społeczeństwa polskiego, jakkolwiek związane z nim ściśle węzłami ekonomicznymi. Ta ekonomiczna łączność sprawia, że światlejsze żywioły wśród żydów rozumieją potrzebę zaznaczania swej solidarności z dążeniami politycznymi społeczeństwa, a nawet zdarza się, że biorą udział w jego narodowych walkach”.

Fragment książki.